*វិចារណកថា*
ភាពច្របូកច្របល់នៃទិវាវ៉ាឡិនតៃន៍ – ថ្ងៃ អាទិត្យ ទី ១៥ ខែ កុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០០៩
កាសែតភ្នំពេញប៉ុស្តិ៍បានរាយការណ៍ព័ត៌មានកាលពីថ្ងៃសុក្រ ទី ១៣ ខែ កុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០០៩ ស្ដីពីលទ្ធផលនៃការសិក្សាស្រាវជ្រាវដោយសង្គមវិទូកម្ពុជាម្នាក់ ឈ្មោះ តុង សុប្រាជ្ញ ដែលមានសេចក្ដីថា ៖
“ការសិក្សាស្រាវជ្រាវបានសាកសួរយុវជននៅក្នុងឱកាសពីរយ៉ាង … ហើយបានឃើញថា ចំនួន ៦១,២ភាគរយនៃអ្នកផ្ដល់ចម្លើយ បានចាត់ទុកទិវាវ៉ាឡិនតៃន៍ ជាថ្ងៃពិសេស ប៉ុន្តែក៏បានឃើញថាភាគច្រើនបានដឹងតិចតួចអំពីប្រភពនៃថ្ងៃនេះតែម្ដង ។ យុវជនភាគច្រើនបានទទួលស្គាល់ថាថ្ងៃនេះមានដើមកំណើតនៅឯបរទេស ដោយមានអ្នកផ្ដល់ចម្លើយជាច្រើនបានដាក់ឈ្មោះថ្មីដល់ឱកាសនេះថាជា ‘ទិវានៃក្ដីស្រឡាញ់’” ។
ចំពោះនិស្សិតទាំងអស់នេះ ការដែលនិយាយថាទិវាវ៉ាឡិនតៃន៍មានលក្ខណៈជាបរទេសនោះ មិនមែនជារឿងអវិជ្ជមានទេ ។ ចំពោះអ្នកខ្លះទៀត វាក៏មិនមែនជារឿងអវិជ្ជមានដែរ ។ កាសែតមួយបានរាយការណ៍ថា ៖ “ប្រជាពលរដ្ឋបានស្នើសុំកុំឲ្យស្ថានីយទូរទស្សន៍ផ្សព្វផ្សាយ ‘ទិវាវ៉ាឡិនតៃន៍’ តាមទូរទស្សន៍ ពីព្រោះវាអាចជំរុញយុវជនឲ្យទទួលយកវប្បធម៌បរទេស” ។ ហើយគេក៏មិនអាចរាយការណ៍ថាតើគេដឹងឬមិនដឹងដែរទេ – ឬក៏យកចិត្តទុកដាក់ចង់ដឹងនោះទេ – នូវប្រភពនៃទិវានេះ និង ឈ្មោះរបស់វា ។ ប៉ុន្តែទោះបីជាខ្លួនជាទូរទស្សន៍មិនបានផ្សព្វផ្សាយពីរឿងនេះក៏ដោយ ក៏មនុស្សជាច្រើនដឹងតាមរបៀបម្យ៉ាងៗរបស់គេ ហើយបានត្រៀមខ្លួនចាំទទួលឱកាសនេះជាស្រេច – មានជើងទម្រសម្រាប់ដាក់ផ្កាលក់ជាច្រើននៅតាមចិញ្ចើមថ្នល់ ជាពិសេសនៅក្បែរសកលវិទ្យាល័យ និង សាលាមធ្យមសិក្សា ពីព្រោះមានសិស្ស [...]
មិនពិភាក្សា មានន័យថា មិនបានបំភ្លឺ – ថ្ងៃ អាទិត្យ ទី ៨ ខែ កម្ភៈ ឆ្នាំ ២០០៩
សប្ដាហ៍នេះបាននាំមកនូវបញ្ហាប្រឈមជាបន្ថែមចំពោះការបំភ្លឺជាសាធារណៈថាតើសង្គមទាំងមូលអាចដោះស្រាយបញ្ហាលំបាកៗដូចម្ដេច ។
អង្គការសិទ្ធិមនុស្សអាដហុក បានផ្សព្វផ្សាយសេចក្ដីរាយការណ៍ព័ត៌មានមួយ ដោយរៀបរាប់យ៉ាងជាក់លាក់ជាបង្គួរនូវករណីនានាពីឆ្នាំ ២០០៨ និង ដោយបាននិយាយថា អ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្ស “ដែលបានផ្ដល់មតិយោបល់ដល់ជនរងគ្រោះដោយសារការរឹបអូសយកដីធ្លី និង ធនធាន ឬ ដែលបានទាមទារសំណងតាមរយៈតុលាការ អាជ្ញាធរ ឬ ឲ្យមានការដោះលែងតំណាងសហគមន៍របស់ខ្លួនចេញពីទីឃុំឃាំង” បានក្លាយជាគោលដៅពិសេសនៃការគំរាមកំហែង និង ការចោទប្រកាន់ពីបទញុះញង់ឲ្យមានការប្រឆាំងតវ៉ា ។ – មនុស្សប្រហែលជាមិនច្រើននាក់ទេ អាចពុំបានគិតទុកថានឹងមានការព្រមព្រៀងទាំងស្រុងជាមួយពាក្យសំដីពីខាងអាជ្ញាធរ ។ ក៏ប៉ុន្តែចម្លើយរបស់ប្រធានគណៈកម្មាធិការសិទ្ធិមនុស្សរដ្ឋាភិបាលនៅតែធ្វើឲ្យគេខកចិត្តដដែល ព្រោះតែចម្លើយនោះមានលក្ខណៈរួមៗពេកណាស់ ៖ “ខ្ញុំគិតថា ខ្ញុំមិនអាចយល់ព្រមជាមួយសេចក្ដីរាយការណ៍ព័ត៌មានរបស់អង្គការអាដហុកទេ ហើយទោះជាបញ្ហាខ្លះបានកើតឡើងក៏ពិតមែន ខ្ញុំក៏មិនបដិសេធវាដែរ ប៉ុន្តែវាទំនងដូចជាខ្ញុំមិនអាចព្រមព្រៀងជាមួយការវាយតម្លៃនោះទេ ហើយវាក៏មិនបានបញ្ចប់ឲ្យល្អដែរ” ។
ភាពដែលគ្មានការទាក់ទងគ្នាទៅវិញទៅមក – ការបដិសេធមិនទាក់ទងគ្នា – វាកាន់តែលំបាកថែមទៀតក្នុងការតាមដានមើលវាទាក់ទងនឹងរបាយការណ៍នាពេលថ្មីៗនេះរបស់អង្គការ Global Witness ដែលមានមូលដ្ឋាននៅក្នុងទីក្រុងឡុង ប្រទេសអង់គ្លេស ក្រោមចំណងជើងថា “ប្រទេសកម្ពុជាជាប្រទេសសម្រាប់លក់” វាជារឿងដែលយើងបានឆ្លុះបញ្ចាំងភាគខ្លះនៃរឿងនេះដែលដកស្រង់ពីសារព័ត៌មានខ្មែរកាលពីថ្ងៃសុក្រ ។ អង្គការនេះបានប្រមូលព័ត៌មាន និង បទពិសោធន៍នៅក្នុងប្រទេសជាច្រើន ហើយត្រូវបានឧបត្ថម្ភដោយមូលនិធិឯកជន និង សាធារណៈ ។ គេបានរួមការងាររបស់គេជាមួយសាធារណជនអន្តរជាតិ [...]
ការត្រួតពិនិត្យ ៖ រូបភាពអាសអាភាសដ៏មិនគួរនឹងនិយាយ មានដាក់បង្ហាញតាមវ៉ិបសាយរាប់ពាន់នៅតាមអ៊ីនធឺណិត – សិល្បករខ្មែរមួយរូប – ថ្ងៃ អាទិត្យ ទី ១ ខែ កុម្ភៈ ២០០៩
នៅពេលរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាធ្វើកិច្ចប្រជុំពិគ្រោះយោបល់រយៈពេលបីថ្ងៃ ក្នុងខែ កញ្ញា ឆ្នាំ ២០០១ សម្ដេចនាយករដ្ឋមន្ត្រីបានថ្លែងសុន្ទរកថាបើកពិធីប្រជុំស្ដី អំពីការយល់ដឹងជាសាធារណៈអំពីបច្ចេកវិទ្យាព័ត៌មាន ។ ជាការត្រួសត្រាយសម្រាប់ពេលអនាគត សម្ដេចបានថ្លែងថា ៖
“អាទិភាពកំពូលរបស់រដ្ឋាភិបាលគឺការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាព័ត៌មាន – IT – ដើម្បីនឹងឆ្លើយតបតាមសេចក្ដីត្រូវការពីមួយថ្ងៃទៅមួយថ្ងៃរបស់ប្រជាជន ។ IT គួរតែក្លាយជាមធ្យោបាយមួយអាចឲ្យផលល្អសម្រាប់សាធារណជនអនុវត្តសិទ្ធិរបស់ខ្លួនក្នុងការទទួលយកព័ត៌មានទាក់ទងនឹងសេចក្ដីសម្រេចធ្វើដោយរដ្ឋាភិបាល និង ការអនុវត្តិកិច្ចការរបស់រដ្ឋាភិបាលស្របតាមគោលការណ៍តម្លាភាព និង អភិបាលកិច្ចល្អ… ។
“IT នឹងជួយពង្រឹងលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ ធានាតម្លាភាព លើកកម្ពស់អភិបាលកិច្ចល្អក្នុងការងាររដ្ឋាភិបាល និង សហគមន៍ ។ ស្ដីពីទិដ្ឋភាពសេដ្ឋកិច្ច និង សង្គមវិញ IT នឹងធ្វើឲ្យល្អប្រសើរនូវការផ្ដល់សេវាសាធារណៈសំខាន់ៗដល់ប្រជាជនមូលដ្ឋាន និង បង្កលក្ខណៈឲ្យគេអាចតាមដាន និង ទទួលបានដោយទៀងទាត់ និង ទាន់ពេលនូវព័ត៌មានគ្រប់ប្រភេទ” ។
ក្នុងខែកុម្ភៈ កាលពីឆ្នាំទៅមិញ សម្ដេចនាយករដ្ឋមន្ត្រីបានថ្លែងសង្កត់ធ្ងន់អំពីសារសំខាន់នៃតម្លាភាពជាថ្មីម្ដងទៀត កាន់តែច្បាស់លាស់ឡើង ទាក់ទងនឹងអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ចក្នុងន័យជាមធ្យោបាយកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ ។ នៅក្នុងសុន្ទរកថាប្រកបដោយអត្ថន័យដ៏សំខាន់របស់សម្ដេច សន្និសីទស្ដីពីកម្ពុជា ២០០៨ ក្នុងដំណើរប្រមើលមើលក្នុងអនាគត ៖ ការប្រើប្រាស់ធនធានកម្ពុជា – ធនធានមនុស្ស [...]
ពេលវេលាដែលប្រឈមនឹងបញ្ហា – តើនឹងមានការផ្លាស់ប្ដូរអ្វីខ្លះទៅ? – ថ្ងៃ អាទិត្យ ទី ២៥ ខែ ធ្នូ ឆ្នាំ ២០០8
នៅថ្ងៃទី ២០ ខែ មករា ឆ្នាំ ២០០៩ ពេលដែលគេប្រារព្ធពិធីអបអរ បារ៉ាក់ អូបាម៉ា ចូលកាន់តំណែងប្រធានាធិបតីទី៤៤ របស់សហរដ្ឋអាមេរិក ការផ្លាស់ប្ដូរបានចាប់កើតឡើង ។ មិនដែលមានសោះឡើយតាំងពីមុនមក គឺមិនដែលមានមនុស្សយ៉ាងច្រើនដូច្នេះនៅជុំវិញពិភពលោកដែលអាចចូលរួមពីចម្ងាយ តាមរយៈទូរទស្សន៍ និង អ៊ីនធឺណិត – ហើយក៏មិនដែលមានសោះឡើយដែរនូវការចាប់អារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំងដូច្នេះទៅលើតំណែងប្រធានាធិបតីថ្មីរបស់ប្រទេសនេះពីសំណាក់ហ្វូងមនុស្សជាងមួយលាននាក់នៅទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន និង មនុស្សយ៉ាងច្រើនទៀតជុំវិញពិភពលោកនោះ ។
និយាយពីទីនេះភ្ជាប់ទៅនឹងព្រឹត្តិការណ៍ទាំងនេះ អាចជាឱកាសមួយដើម្បីរំលឹករយៈឆ្នាំកន្លងមកនៃកំណែទម្រង់រដ្ឋបាល និង កំណែទម្រង់តុលាការនៅកម្ពុជា និង អាចជាឱកាសមួយដើម្បីមើលអ្នកនាំពាក្យដែលត្រូវអនុញ្ញាតឲ្យមានតាមផ្នែកនានារបស់រដ្ឋបាលកម្ពុជា ទាល់តែសាធារណជនកម្ពុជាមិនចាំបាច់ត្រូវអានម្ដងហើយម្ដងទៀតថាមន្ត្រីម្នាក់និយាយយោងពីការសាកសួរព័ត៌មានមួយទៅដល់ការសាកសួរបន្ទាប់មកទៀត ហើយនិងការសាកសួរបន្ទាប់នេះពុំមានពេលនឹងនិយាយប្រាប់អ្នកកាសែតបាន ។ ហើយសាធារណជន ប្រជាជន – “ប្រជាជនកម្ពុជាជាម្ចាស់លើប្រទេសជាតិរបស់ខ្លួនផ្ទាល់” ស្របតាមមាត្រាទី៥១ របស់រដ្ឋធម្មនុញ្ញ – មិនបានទទួលព័ត៌មានអំពីអ្វីដែលកំពុងត្រូវគេធ្វើ និង តើព្រោះអ្វីនោះទេ – រហូតដល់ក្នុងស្ថានការណ៍ដ៏សំខាន់បែបនេះដែលគេមានជំនឿទុកចិត្តលើអគ្គមេបញ្ជាការកងយោធពលខេមរភូមិន្ទកម្ពុជាអស់ពេលជាច្រើនឆ្នាំមកហើយនោះទៀត ហើយឥឡូវគាត់លែងនៅទីនោះទៀតហើយ ហើយប្រជាជន – ទាំងស៊ីវិល ទាំងកម្លាំងឯកសណ្ឋាន – មិនបានដឹងទេថាតើហេតុអ្វីបានជាគេត្រូវតែដកសេចក្ដីទុកចិត្តដែលគេធ្លាប់មានច្រើនឆ្នាំមកហើយនោះទេ ។
ក្នុងយុទ្ធនាការបោះឆ្នោតដ៏យូរ និង ដ៏លំបាក មានពាក្យស្លោកខុសៗគ្នានាំទៅដល់ការប្រារព្ធពិធីសម្ពោធ ដែលកាន់តែពិសេសឡើងៗ [...]
ការយល់ដឹងជ្រៅជ្រះ និង ការពិត – ម្ដងទៀត – ថ្ងៃ អាទិត្យ ទី ១៨ ខែ មករា ឆ្នាំ ២០០៩
ការយល់ដឹងជ្រៅជ្រះ និង ការពិត – ម្ដងទៀត – ថ្ងៃ អាទិត្យ ទី ១៨ ខែ មករា ឆ្នាំ ២០០៩
នៅក្នុងព្រឹត្តិបត្រ The Mirror យើងបានលើកឡើងជាញឹកញាប់ក្នុងពេលរាប់ឆ្នាំកន្លងមក នូវសារៈសំខាន់ជាសាធារណៈនៃការយល់ដឹងជ្រៅជ្រះ ។
តាមពិតយើងបានលើកបញ្ហានេះឡើងនៅពេលចាប់ផ្ដើមផ្សព្វផ្សាយព្រឹត្តិបត្រ The Mirror តាមអ៊ីនធឺណិត ក្នុងខែមករា ឆ្នាំ ២០០៧ ដោយយោងទៅរកសំដីរបស់ នាយករដ្ឋមន្ត្រី ដាតូ សេរី អាប់ឌុលឡា ប៊ីនហាជិ អាម៉ាត់ បាដាវី នៃប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ក្រោមចំណងជើងថា “ការយល់ដឹងជ្រៅជ្រះ និង ការពិត” ។ ក្នុងឱកាសនៃពិធីប្រគល់ដំណែងជូនលោក លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីនេះបានគូសបញ្ជាក់អំពីតួនាទីដ៏សំខាន់នៃការយល់ដឹងអ្វីៗ និង ជំនឿប្រកាន់យកដោយសាធារណជន – ដែលអាច ឬ មិនអាច ស្របតាមការពិត ក៏ប៉ុន្តែទោះជាយ៉ាងណាក្ដីក៏វាមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងជាទីបំផុតសម្រាប់ស្ថានភាពនយោបាយរបស់ប្រទេសមួយដែរ ។
លោក ដាតូ សេរី ស៊ីអិដ អាល់បារ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេសម៉ាឡេស៊ី [...]
ការប្រមើលមើលទៅឆ្នាំ ២០០៩ – ថ្ងៃ អាទិត្យ ទី ៤ ខែ មករា ឆ្នាំ ២០០៩
បើសង្កេតមើលការពិភាក្សាយ៉ាងច្រើនអំពីអនាគតកាល គេនឹងឃើញមានបញ្ហាពីរយ៉ាងដែលទាក់ទាញការយកចិត្តទុកដាក់យ៉ាងខ្លាំងជាងគេ គឺបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ច និង នីតិរដ្ឋ ។
តាមមតិអន្តរជាតិ សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាបានផ្អែកយ៉ាងច្រើនលើការនាំចេញនូវផលិតផលសំលៀកបំពាក់ និង លើទេសចរណ៍អន្តរជាតិ ហើយនេះគឺសេចក្ដីរាយការណ៍ព័ត៌មានទាក់ទងនឹងបញ្ហានេះដែលយើងបានយកមកឆ្លុះបញ្ចាំង ។
ក្នុងអតីតកាលគេមានជំនឿទុកចិត្តយ៉ាងខ្លាំងលើវិស័យឧស្សាហកម្មសំលៀកបំពាក់ – ជារៀងរាល់ឆ្នាំកន្លងទៅ វិស័យនេះបានរីកចម្រើនពី ១៥% ដល់ ២០% ។ ប៉ុន្តែនេះមិនមែនជាការធានាចំពោះពេលអនាគតទេ ។ អ្នកសង្កេតការណ៍ខ្លះនិយាយថា សភាពការណ៍ប្រែជាអាក្រក់ ប៉ុន្តែវាមិនអាក្រក់ពេកទេ ៖
នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា រោងចក្រចំនួន ៧៣ បានបិទទ្វារក្នុងឆ្នាំ ២០០៨ ជាហេតុនាំឲ្យកម្មករជិត ២៥.០០០នាក់ បាត់ការងារធ្វើ ។ ប៉ុន្តែរោងចក្រថ្មីៗចំនួន ៦៤ បានបើកទ្វារដំណើរការ ហើយមានការងារឲ្យកម្មករថ្មីធ្វើចំនួន ១០.០០០នាក់ ។ – ការនាំចេញសំលៀកបំពាក់ទៅកាន់ទីផ្សារអន្តរជាតិបានធ្លាក់ចុះដល់ ២% កាលពីមុន គាត់(អ្នកសង្កេតការណ៍) បានរំពឹងទុកថា វានឹងធ្លាក់ចុះរវាងពី ៥% ទៅ ៧% ។ ដូច្នេះវិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុសកលបានប៉ះពាល់ផ្នែកនេះបន្តិចបន្តួចទេ ។
អ្នកដទៃទៀតមានការប្រយ័ត្នប្រយែងច្រើនក្នុងការបញ្ចូលនូវក្ដីសង្ឃឹមរបស់គេ ៖ បើនិយាយក្នុងពេលឥឡូវនេះ អនាគតកាលមើលទៅពិតជាឃើញខ្មៅងងឹត អ្វីៗអាចមានការប្រែប្រួល [...]
ពិនិត្យមើលទៅក្រោយ និង ពិនិត្យមើលទៅមុខ – ថ្ងៃ អាទិត្យ ទី ៤ ខែ មករា ឆ្នាំ ២០០៩
ពិនិត្យមើលទៅក្រោយ និង ពិនិត្យមើលទៅមុខ
ការចាប់ផ្ដើមឆ្នាំថ្មីតែងតែជំរុញយើងឲ្យពិនិត្យមើលទៅក្នុងអតីតកាល និង មើលឆ្ពោះទៅអនាគត ។ ក្នុងករណីទាំងពីរនេះ យើងអាចទទួលបាននូវការណែនាំខ្លះ ។ យើងដឹង បើមិនតិចក៏ច្រើន ថាអ្វីបានកើតឡើង – ប៉ុន្តែ តើយើងយល់ដែរឬទេ ថាព្រោះអ្វី? តើយើងពេញចិត្តនឹងអ្វីដែលយើងបានដឹងដែរឬទេ? តើអ្វីទៅដែលយើងចង់បន្ត ហើយអ្វីដែលយើងចង់ផ្លាស់ប្ដូរ?
ឬមួយ តើយើងសាកល្បងពិនិត្យមើលទៅក្នុងអនាគតកាលឲ្យច្រើនជាងក្នុងអតីតកាល? រំពឹងមើលឆ្ពោះទៅឆ្នាំ ២០០៩ – តើដោយការភ័យខ្លាច ឬ ដោយក្ដីសង្ឃឹម? ប្រហែលជាយើងអាចមានផែនការផ្ទាល់ខ្លួនច្បាស់លាស់អំពីអ្វីដែលនឹងធ្វើ – ប៉ុន្តែ តើយើងនឹងអាចធ្វើឲ្យអ្វីៗនោះចេញជាសាច់ការដែរឬទេ ពីព្រោះអ្នកដទៃទៀតច្រើននាក់មានសេចក្ដីសង្ឃឹមដូចៗគ្នា – ឬក៏មិនមែន?
ពិតមែនហើយ យើងមិនអាចទទួលបានរៀងរហូតក្នុងមួយឆាកជីវិតនូវភាពសម្បូររុងរឿង ភាពស្រុះស្រួលស៊ីចង្វាក់គ្នា និង សេចក្ដីស្រឡាញ់ ដែលគេឯងប្រាថ្នាចង់បាននោះទេ ហើយនោះក៏ជាអ្វីដែលគេប៉ងប្រាថ្នាសូមឲ្យឆ្នាំថ្មីចូលមកប្រកបដោយសុភមង្គលចំពោះគេដែរ ។ ប៉ុន្តែ តើយើងអាចប្រហែលជាអាច, ព្យាករណ៍ និង និយាយឲ្យបានច្រើនជាងនេះដែរឬទេ? – មិនមែនចំពោះយើងជាបុគ្គលនោះទេ ក៏ប៉ុន្តែចំពោះសង្គមដែលយើងរស់នៅដែរឬទេ?
ពីរថ្ងៃកន្លងទៅនេះ បានឲ្យយើងឃើញនូវការបញ្ជាក់ច្បាស់លាស់អំពីរឿងនោះ – ប៉ុន្តែដោយមានសារធាតុផ្ទុយគ្នា ។
កាសែតមួយបានរាយការណ៍ព័ត៌មានថា ប្រធានតុលាការក្រុងភ្នំពេញបាននិយាយ – ទោះជាពុំមានប្រើពាក្យទាំងនេះក្ដី [...]
ចំណងទាក់ទង និង មេរៀនពីអាហ្វ្រិកដ៏សែនឆ្ងាយ – ថ្ងៃអាទិត្យ ទី ២៨ ខែ ធ្នូ ឆ្នាំ ២០០៨
នៅពេលដែលយើងបានឆ្លុះបញ្ចាំង កាលពីថ្ងៃទី ២៦ ខែ ធ្នូ ២០០៨ នេះ ថាមេទ័ព មូស្សា ដាឌីស៍ កាម៉ារ៉ា (Captain Moussa Dadis Camara) បានប្រកាសតាំងខ្លួនជាប្រធានាធិបតីរដ្ឋហ្គីណេ ក្រោយពីរដ្ឋប្រហារបន្ទាប់ពីមរណភាពរបស់ប្រធានាធិបតី ឡង់សាណា កុងតេ (Lansana Conte) ដំបូងឡើយខ្ញុំមិនបានគិតថាបញ្ហានេះមានតម្លៃគួរទទួលបាននូវការយកចិត្តទុកដាក់ដ៏ច្រើននៅក្នុងព្រឹត្តបត្រ The Mirror ទេ ។
រួចមកខ្ញុំនៅនឹកចាំរឿងរ៉ាវខ្លះដែលទាក់ទងគ្នា ៖ នៅថ្ងៃទី ១៩ ខែ មិថុនា ឆ្នាំ ២០០៨ យើងបានឆ្លុះបញ្ចាំងថា លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជាបានសម្រេចលក់អង្ករ ១២០.០០០តោន ព្រមទាំងបញ្ជូនអ្នកជំនាញខាងកសិកម្មទៅកាន់ប្រទេសហ្គីណេ ជាចម្លើយតបទៅនឹងសំណើពីនាយករដ្ឋមន្ត្រីហ្គីណេ ។ នៅពេលនោះខ្ញុំកើតមានគំនិតនឹកឆ្ងល់ថា តើចំណងទាក់ទងបែបណាដែលអាចមានចំពោះប្រទេសដ៏តូចនេះនៅក្នុងប្រទេសអាហ្វ្រិក – ស្ទើរតែគ្មាននរណាដឹងថា តើវាស្ថិតនៅទីណាផង ។
ប៉ុន្តែ កាលពីឆ្នាំ ២០០១ កន្លងទៅ ឯកអគ្គរដ្ឋទូតរបស់ប្រទេសហ្គីណេ បានជូនសារតាំង និង ភ្ជាប់ចំណងការទូតរួចហើយ – ថ្វីបើកម្ពុជាពុំទាន់មានស្ថានទូតនៅទីណាមួយក្នុងប្រទេសអាហ្វ្រិកក៏ដោយ ក៏កម្ពុជាមានចំណងការទូតជាមួយប្រទេសចំនួន [...]
អ្វីដែលគេយកចិត្តទុកដាក់ – ថ្ងៃ អាទិត្យ ទី ២១ ខែ ធ្នូ ឆ្នាំ ២០០៨
កាសែតនានាចេញផ្សាយពីមួយសប្ដាហ៍ទៅមួយសប្ដាហ៍ នូវសេចក្ដីរាយការណ៍ព័ត៌មានដែលនិយាយថា អ្វីៗមិនបានប្រព្រឹត្តទៅល្អក្នុងសង្គមទេ ។ កាលពីថ្ងៃចន្ទ យើងបានឆ្លុះបញ្ចាំងអត្ថបទមួយក្រោមចំណងជើងថា “ភាពក្រីក្របង្ខំក្មេងៗឲ្យចាកចោលផ្ទះសម្បែង ហើយរកការងារធ្វើនៅទីណាមួយ” – វាមិនគ្រាន់តែជាអត្ថបទមួយដែលមានតួលេខមិនច្បាស់ប៉ុណ្ណោះទេ ក៏ប៉ុន្តែវាមានឧទាហរណ៍ពិស្ដារផងទៀត គឺឧទាហរណ៍ដែលតំណាងឲ្យករណីច្រើនយ៉ាងប្រហាក់ប្រហែលគ្នា ៖ ក្មេងស្រីជំទង់ម្នាក់បានបម្រើការក្នុងឡឥដ្ឋមួយ ក្មេងស្រីជំទង់ម្នាក់ទៀត អាយុ ១៣ឆ្នាំ ដែលមានពេលឈប់សម្រាកតែបីថ្ងៃក្នុងមួយឆ្នាំ ហើយថ្ងៃផ្សេងក្រៅពីនេះ នាងធ្វើការ ១៦ម៉ោងក្នុងមួយថ្ងៃ ដោយបានប្រាក់ឈ្នួលពលកម្ម ១៧,៥០ដុល្លារអាមេរិក ក្នុងមួយខែ ហើយក្មេងប្រុសម្នាក់ អាយុ ១៤ឆ្នាំ ដែលបម្រើការជាអ្នកលាងរថយន្ត – តាមការពិត វាក៏ដូចតែក្មេងស្រីដូចពោលខាងលើនេះដែរ វាមិនអាចទៅសាលារៀនទេ ។
“ក្មេងៗក្នុងស្ថានភាពយ៉ាប់យ៉ឺននៃពលកម្មកុមារ គឺដូចជាក្មេងធ្វើការក្នុងស្រែអំបិល ធ្វើការនៅតាមសមុទ្រ និង នេសាទ នៅឡឥដ្ឋ ជាបាវបម្រើក្នុងផ្ទះ នៅប៉ោយប៉ែតជាអ្នកលីសែង និង នៅចំការកៅស៊ូ” – វាកើតមានរៀងរាល់ថ្ងៃ – ហើយសង្គមបានដឹងស្ថានភាពនេះ រួមទាំងអ្នកកាន់តួនាទីដឹកនាំ ដូចជាបុគ្គលិកជិត ២.០០០នាក់ របស់រដ្ឋសភា ដែលបានទទួលប្រាក់ឈ្នួលពី ១៥០ដុល្លារអាមេរិក ទៅដល់ ៥០០ដុល្លារអាមេរិក ហើយមានច្រើនយ៉ាងនេះដែរ [...]
ការសង្កេតការណ៍ក្នុងពេលកំពុងធ្វើដំណើរ – ថ្ងៃ អាទិត្យ ទី ១៤ ខែ ធ្នូ ឆ្នាំ ២០០៨
កាលពីថ្ងៃទី ១០ ធ្នូ ខ្ញុំបានស្ថិតនៅឯប្រទេសកូរ៉េ – ជាថ្ងៃរំលឹកខួបលើកទី ៦០ នៃសេចក្ដីថ្លែងការណ៍ជាសកលស្ដីពីសិទ្ធិមនុស្ស ។ ហើយខ្ញុំបានទទួលព័ត៌មានស្ដីពីព្រឹត្តិការណ៍ជាច្រើនដែលត្រូវរៀបចំឡើងនៅក្នុងប្រទេសនេះ – គេមានពេលឈប់សម្រាប់ធ្វើការប្រជុំពិសេសៗ ធ្វើបទឧទ្ទេសនាម និង បទបង្ហាញ ហើយមានការដង្ហែក្បួនយ៉ាងវែងរបស់អ្នកពាក់ព័ន្ធ ដោយដើរដង្ហែគ្នាចម្ងាយរាប់ម៉ៃល៍ នាពេលសាយណ្ហ ដោយកាន់ភ្លើងទៀន – ភាគច្រើនគេធ្វើពិធីនេះនៅក្រោយម៉ោងចប់ធ្វើការ ។ នៅពេលដែលខ្ញុំបាននិយាយថា ថ្ងៃទី ១០ ធ្នូ នៅកម្ពុជា គឺជាថ្ងៃបុណ្យជាតិ គេមានការភ្ញាក់ផ្អើល ៖ កូរ៉េមិនបានធ្វើដូចនេះទេ ដូច្នេះសង្គមកម្ពុជាទាំងមូលគឺពិតជាបានប្រើថ្ងៃនេះជាថ្ងៃប្រារព្ធពិធីរំលឹកខួបនៃសិទ្ធិមនុស្ស និង សេរីភាពមែនឬ? នៅពេលដែលខ្ញុំបានផ្ដល់ព័ត៌មានថា សំណូមពររបស់ក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិលនៅកម្ពុជាត្រូវបានគេបដិសេធមិនឲ្យមានសិទ្ធិដើរជាក្បួនដោយសន្តិវិធីមួយរយៈពេលខ្លីក្នុងទីក្រុងនោះ ក៏មានការភ្ញាក់ផ្អើលឡើងទៀតដែរ ។ ការឆ្លុះបញ្ចាំង និង ការពិភាក្សា តើភាពខុសៗគ្នាទាំងនេះតាមរបៀបប្រើថ្ងៃនេះ មានន័យជាអ្វីនោះ – ក្នុងចំណោមសាធារណជនទូទៅនៅកម្ពុជា និង នៅកូរ៉េ – ទីបំផុតនៅតែគ្មានចម្លើយសន្និដ្ឋានជាយ៉ាងណាៗដដែល ។
កាលពីថ្ងៃ សុក្រ ទី ១២ ធ្នូ ២០០៨ [...]
« Previous Entries
